ولې اختر «احتمالي» لیکل کېږي

هغه میاشت چې په سپوږمۍ پیلېږي

د اسلامي کلیز هره میاشت هغه وخت پیلېږي چې نوې میاشت (هلال) د ۲۹مې ورځې د لمر لوېدو وروسته په لوېدیځ اسمان کې ولیدل شي. که ولیدل شي، بله ورځ د نوې میاشتې لومړۍ ده. که ونه لیدل شي، د ورېځو له امله یا له دې امله چې هلال لا ډېر نری او لمر ته ډېر نږدې دی، میاشت ۳۰ ورځو ته رسېږي. نو هره میاشت ۲۹ یا ۳۰ ورځې ده، او کومه یوه، د ۲۹مې ورځې تر ماښامه نه معلومېږي.

ولې مخکې نه شي چاپېدای

ستورپوهان کولای شي کلونه مخکې حساب کړي چې سپوږمۍ به کله نوې شي او نږدې کله به هلال ولیدل شي. هغه کلیزې لکه ام القری چې په سعودي عربستان کې د اداري کارونو لپاره کارول کېږي له همدې حسابونو جوړې شوې دي، او دا سایټ یې د احتمالي نېټو لپاره کاروي. خو په افغانستان کې د روژې او اخترونو پیل د هلال د لیدو له راپور او منل کېدو وروسته اعلانېږي، او دا کېدای شي له حساب یوه ورځ مخکې یا وروسته وي. په ځینو کلونو کې د هېواد بېلو برخو خلکو روژه یا اختر په بېلو ورځو پیل کړی دی.

«احتمالي» دلته څه معنا لري

• کومه نېټه چې ښودل کېږي حساب شوې نېټه ده، ډېری وختونه سمه او کله کله یوه ورځ توپیر لري.
• رسمي نېټه د مخکینۍ ورځې په ماښام، اکثره ناوخته، د هلال د لیدو له تایید وروسته معلومېږي.
• هره رخصتي چې د یوې سپوږمیزې میاشتې له پیل شمېرل کېږي، لکه د محرم په لسمه عاشورا، د همغې میاشتې له پیل سره ځای بدلوي.
• هغه رخصتۍ چې په لمریزه یا زېږدیزه کلیز کې ټاکلې دي هېڅکله ځای نه بدلوي او پرته له دې کلمې ښودل کېږي.

ولې نېټې په موسمونو کې ګرځي

سپوږمیز کال د لمریز کال نه شاوخوا یوولس ورځې لنډ دی. نو هر کال روژه او اخترونه د لمریزې کلیز په حساب شاوخوا یوولس ورځې وختي راځي، او په شاوخوا ۳۳ کلونو کې له ټولو موسمونو تېرېږي. د اوړي روژه چې اوږدې او ګرمې ورځې لري، ورو ورو د ژمي روژه کېږي.

د احتمالي نېټې لپاره پلان جوړ کړئ او بله ورځ هم خالي وساتئ. کله چې د هلال لیدل اعلان شي، رسمي اعلان مرجع دی.