حواله چگونه کار می‌کند: فرستادن پول از راه صراف در افغانستان

عکس: Sayfullah Al Maslul · CC0

حواله‌دار چه می‌کند

مطالعه‌ای از سال ۲۰۲۴ برای CGAP، بر پایهٔ کار میدانی در اواخر ۲۰۲۳، حواله‌دارها را برای بسیاری از افغان‌ها خدمت‌دهندهٔ اصلی مالی می‌خواند. آن‌ها انتقال پول در داخل افغانستان و بیرون، تبادلهٔ اسعار، پس‌انداز و قرض غیررسمی را پیش می‌برند. این کار بر روابط شخصی و پیوندهای اجتماع استوار است و به ساحات روستایی می‌رسد. مطالعه این خدمت را «ارزان، کارا و قابل اعتماد» توصیف می‌کند.

CGAP می‌گوید از اگست ۲۰۲۱ به بعد تقاضا به‌سبب بحران اقتصادی، مهاجرت و کم‌شدن اعتماد به بانک‌های محلی بیشتر شده است. رقابت میان صراف‌ها هم بیشتر شده و بر سود آن‌ها فشار می‌آورد.

انتقال چگونه انجام می‌شود

نیو امریکا در سال ۲۰۲۲ مراحل را چنین گفته است:

1. شما انتقال را با صراف توافق می‌کنید. معامله توافق زبانی است و کاغذ رسمی ندارد.
2. صراف یک شمارهٔ معامله و آدرس یک دکان را در ولایت گیرنده به شما می‌دهد.
3. شما شماره و آدرس را به خانوادهٔ خود می‌رسانید، مثلاً از راه واتساپ یا تلگرام.
4. خانوادهٔ شما به آن دکان می‌رود، شماره را می‌دهد و پول نقد می‌گیرد.

نیو امریکا این سیستم را سریع و بی‌نام می‌خواند. منابعی که باز کردیم نمی‌گویند دو صراف حساب‌های میان خود را چگونه تسویه می‌کنند.

چرا اعتماد مهم است

CGAP می‌گوید اعتماد از مشتری به صراف، میان صراف‌ها و تا مقام‌های نظارتی می‌رسد. بسیاری از افغان‌ها حواله‌دار خود را بخشی از اجتماع خود می‌دانند. به همین سبب معمولاً توصیه می‌شود از صرافی استفاده کنید که خود یا خانوادهٔ شما می‌شناسد. پولی که به دکان یک ناشناس فرستاده شود، کاغذی پشتش نیست.

مقررات چه می‌گویند

• جواز. د افغانستان بانک (بانک مرکزی) در ۱۸ دلو ۱۳۹۹ (۶ فبروری ۲۰۲۱) اعلان کرد که جواز کار صراف‌ها را از فردی به شرکتی تبدیل می‌کند.
• مقررات ۲۰۱۷. به گفتهٔ نیو امریکا، حواله‌دارها از قرض‌دادن و نگهداری امانت منع شدند و باید معلومات فرستنده و گیرنده را ثبت کنند.
• ثبت. نیو امریکا گزارش می‌دهد که در ۶ جدی ۱۴۰۰ (۲۷ دسمبر ۲۰۲۱) مقام‌های کنونی به حواله‌دارها ۴۰ روز مهلت دادند تا ثبت شوند، و در حمل ۱۴۰۱ (اپریل ۲۰۲۲) د افغانستان بانک به مردم گفت از صراف‌های بدون جواز دوری کنند. همین نوشته می‌گوید این مقررات کاملاً عملی نشده است.
• ۲۰۲۴. پژواک در جوزا ۱۴۰۳ (جون ۲۰۲۴) گزارش داد که د افغانستان بانک به صراف‌های کوچک گفت معاملات حواله را کنار بگذارند و در مدت پنج روز از یک صراف دارای جواز یا شرکت خدمات پولی کارت فعالیت بگیرند. در حوت ۱۴۰۲ (مارچ ۲۰۲۴) بانک گفت به هیچ کس جواز خدمات مالی آنلاین نداده است.

مقررات در این بخش تغییر می‌کند. از صراف بپرسید جواز دارد یا نه و از د افغانستان بانک هم بپرسید.

پیش از فرستادن چه را باید دید

• بپرسید خانوادهٔ شما دقیقاً چند افغانی (یا دالر) می‌گیرد، نه فقط کمیشن را. بخش بزرگ هزینه می‌تواند در نرخ تبادله پنهان باشد. صفحهٔ نرخ نرخ بازار همان روز را نشان می‌دهد.
• شمارهٔ معامله را تا وقتی خانوادهٔ شما در دکان نرسیده پنهان نگه دارید.
• فقط به کسانی بفرستید که می‌شناسید. هرگز برای ویزه، کار یا «پول رها شدن» به کسی که ندیده‌اید پول نفرستید.
• از هرکسی که حواله را فقط از راه یک صفحه یا اپلیکیشن آنلاین به نام صرافی پیشنهاد می‌کند، احتیاط کنید.

ابزار فرستادن پول حواله را با راه‌های دیگر مقایسه می‌کند: شرکت‌های انتقال پول، بانک و پول موبایلی.