خرید طلا در افغانستان: عیار، مثقال، مزد زرگر و نرخ امروز

عکس: Szaaman · Public domain

عیار چه معنا دارد

عیار شمار حصه‌های طلا در ۲۴ حصه است. به گفتهٔ ویکی‌پدیا، طلای ۲۴ عیار (تقریباً) خالص است، ۲۲ عیار ۹۱٫۶۶ فیصد طلا دارد (نشان ۹۱۶)، ۱۸ عیار ۷۵ فیصد (۷۵۰) و ۱۴ عیار ۵۸٫۳۳ فیصد (۵۸۵). باقی آن فلزهای دیگر است. ویکی‌پدیا ۲۱ عیار را نیاورده است؛ به همان حساب (۲۱ حصه در ۲۴) ۸۷٫۵ فیصد می‌شود.

عیار وزن نیست. «قیراط» (کاراټ) واحد وزن است و برای سنگ‌های قیمتی به کار می‌رود.

دکان‌های افغانی گاهی به جای عیار عدد خلوص می‌گویند. نرخ‌های اتحادیهٔ زرگران کابل که خبرگزاری آفاق در ۲ عقرب ۱۴۰۵ (۲۴ اکتوبر ۲۰۲۶) گزارش داد، ۲۲ عیار (۹۱۶)، ۲۱ عیار (۸۸۰)، ۱۸ عیار (۷۵۰) و ۱۴ عیار (۵۸۰) را نام می‌برد. گزارش‌های هفته‌وار پژواک از بازار کابل نام‌های دیگری دارد: «طلای عربی ۷۵۰» و «طلای روسی ۵۸۵» (۳۱ اسد ۱۴۰۵، ۲۲ اگست ۲۰۲۶). پس جنس «۵۸۵» ۱۴ عیار و جنس «۷۵۰» ۱۸ عیار است.

در سال ۲۰۲۶ چند بود

همهٔ این‌ها نرخ هر گرام به افغانی است و هر روز تغییر می‌کند:

• اتحادیهٔ زرگران کابل، ۲۴ اکتوبر ۲۰۲۶: ۲۲ عیار ۸,۴۵۰؛ ۲۱ عیار ۸,۰۹۰؛ ۱۸ عیار ۶,۸۸۰؛ ۱۴ عیار ۵,۴۹۰.
• یک زرگر کابل به گفتهٔ پژواک، ۲۲ اگست ۲۰۲۶: طلای عربی ۷۵۰ برابر ۷,۷۰۰؛ طلای روسی ۵۸۵ برابر ۶,۱۲۰.
• گزارشی دربارهٔ طلای عروسی، جنوری ۲۰۲۶: ۲۱ عیار از ۹,۱۰۰ تا ۹,۲۰۰ افغانی هر گرام و ۱۸ عیار از ۷,۴۰۰ تا ۷,۷۰۰، به اساس کشوری که طلا از آن می‌آید (قطری، الجزایری، مصری، کویتی و دیگران).

ارقام امروز در صفحهٔ طلا است، با قیمت جهانی که به افغانی در هر گرام و به تفکیک عیار برگردانده شده. برای دالری که پشت آن است صفحهٔ نرخ را ببینید.

گرام، مثقال و توله

در رسید باید وزن به گرام نوشته شود. دکان‌داران کهن‌سال شاید هنوز به مثقال بگویند و در این‌جا منابع یکسان نیستند. فهرست واحدهای افغانی در ویکی‌پدیا مثقال را ۲۴ نخود، یعنی ۴٫۴ گرام، و خورد را ۱۱۰٫۴ گرام می‌داند. مقالهٔ عمومی «مثقال» در همان‌جا ۴٫۲۵ گرام را رقم معمول برای طلا می‌گوید و می‌افزاید که وزن آن ممکن است بیشتر یا کمتر باشد. صفحهٔ طلای این سایت مثقال را ۴٫۶ گرام حساب می‌کند. این‌ها تا هشت فیصد از هم فرق دارند و برای یک سیت سنگین پول واقعی است.

اگر زرگر قیمت را به مثقال گفت، وزن را به گرام و نرخ هر گرام را بپرسید و بخواهید جنس را پیش چشم شما وزن کنند.

صفحهٔ طلا توله را هم نشان می‌دهد. ویکی‌پدیا می‌گوید توله حدود ۱۱٫۶۶ گرام است و در هند، پاکستان، بنگلادیش، نیپال و بازارهای خلیج معیار معمول طلا است؛ در مقالهٔ آن از افغانستان یاد نشده است.

عکس: Mauro Cateb · CC BY-SA 4.0

مزد زرگر

بهای روی تکت از طلای درون آن بیشتر است. ال‌اند‌تی فاینانس، یک مؤسسهٔ قرضه‌دهی هندی، ساختار معمول را چنین می‌گوید: مزد ساخت برای کار و طرح زرگر، و گاهی «ضایعات» جداگانه برای طلایی که هنگام ساختن از بین می‌رود. مزد می‌تواند مبلغ ثابت برای هر قطعه، نرخ برای هر گرام یا فیصدی از ارزش طلا باشد و به زرگر و طرح فرق می‌کند. همان منبع می‌گوید اغلب قابل چانه‌زنی است و هنگام فروش دوبارهٔ جنس معمولاً پس داده نمی‌شود.

هیچ منبع افغانی که بتوانیم باز کنیم مزد معمول را نمی‌گوید، پس این راهنما رقمی نمی‌دهد. از هر زرگر مزد را بپرسید، از دو سه دکان بسنجید و بخواهید ارزش طلا و مزد در دو سطر جدا نوشته شود.

نرخ را چطور بسنجید

1. عیار و وزن را به گرام بپرسید.
2. وزن را در نرخ همان روز همان عیار ضرب کنید. این ارزش طلاست. مثلاً نرخ ۱۸ عیار اتحادیهٔ کابل، ۶,۸۸۰ افغانی هر گرام، یک زنجیر ۱۰ گرامی را پیش از مزد ۶۸,۸۰۰ افغانی طلا می‌سازد.
3. مزدی را که گفته‌اند بیفزایید. هر چه بیشتر از آن باشد توضیح می‌خواهد.
4. با صفحهٔ طلا و دکان دیگر بسنجید. آفاق می‌گوید نرخ‌هایش تقریبی و از اعلان صبح است و به خریدار و فروشنده سفارش می‌کند که مستقیم با زرگر معامله کنند.
5. هنگام فروش انتظار داشته باشید که بهای طلا را بدهند، نه مزد ساخت را.

نرخ عیارها هم باید با خلوص بالا برود: نرخ ۲۱ عیار اتحادیه حدود ۱۸ فیصد بالاتر از ۱۸ عیار است، نزدیک به ۱۷ فیصدی که ۸۷٫۵ در برابر ۷۵ می‌دهد. نرخی که از این الگو بیرون باشد جای پرسیدن دارد.

رسیدی بخواهید که عیار و وزن به گرام در آن نوشته باشد و از دکانی بخرید که دوباره بتوانید به آن بروید.

طلا برای عروسی

هشت صبح (8am Media) در جنوری ۲۰۲۶ گزارش داد که خانواده‌های عروس در کابل اغلب فهرست طلا می‌خواهند و بعضی دامادها طلا را قرضی می‌خرند. وزن و عیار هر قطعه را در فهرست بنویسید تا هر دو خانواده بدانند چه توافق شده است.