بامیان و بند امیر: چگونه بروید، کی بروید و چه انتظار داشته باشید

عکس: Wasim Mirzaie

رفتن از کابل

دو راه عمده به بامیان وجود دارد و هر کدام از یک گردنه می‌گذرد.

• راه شبر (شمال). از چاریکار می‌گذرد و از گردنه شبر، در ارتفاع حدود ۳٬۰۰۰ متر، عبور می‌کند. طول آن حدود ۲۳۷ کیلومتر است و حدود شش ساعت و نیم وقت می‌گیرد (ویکی‌پدیا).
• راه حاجی‌گک (جنوب). از میدان‌شهر می‌گذرد و از گردنه‌های اونی و حاجی‌گک عبور می‌کند. کوتاه‌تر است، اما بلندتر و سخت‌تر. ویکی‌پدیا آن را به سبب یخبندان بسیار خطرناک می‌خواند و می‌گوید ریزش برف و برف سنگین می‌تواند آن را مسدود کند.

هر دو راه با برف سنگین بسته می‌شوند، گاهی یک روز یا بیشتر. برای تاریخ‌ها و راه بررسی، راه‌ها و گردنه‌های زمستانی و ابزار راه‌ها را بخوانید.

ویکی‌سفر از موترهای کوچک مسافربر از کابل و پرواز به میدان هوایی بامیان یاد می‌کند، اما تاریخ آنها را نمی‌دهد و من هیچ جدول یا کرایه فعلی را که بتوانم تأیید کنم نیافتم. پیش از برنامه‌ریزی، در ایستگاه موتر در کابل بپرسید یا صفحه‌های خود شرکت‌های هوایی را ببینید. فهرست پروازها در /fa/tools/flights/ است.

کی بروید

شهر بامیان در ارتفاع حدود ۲٬۵۵۰ متر است. در جولای، اوسط بلندترین حرارت حدود ۲۶ درجه سانتی‌گراد و اوسط کمترین حدود ۱۰ درجه است. از دسمبر تا فبروری، اوسط بلندترین حرارت بین ۱ تا ۵ درجه است و اوسط کمترین کمتر از منفی ۶ درجه، با ۵ تا ۷ روز برفی در جنوری و فبروری (جدول اقلیم ویکی‌پدیا). بند امیر حتی بلندتر است، حدود ۲٬۹۰۰ متر. ویکی‌پدیا می‌گوید اواخر بهار و تابستان بهترین وقت است و در زمستان حرارت به حدود منفی ۲۰ درجه می‌رسد و دریاچه‌ها یخ می‌بندند.

چند روز پیش از سفر صفحه هوا را ببینید.

چه چیزهایی دیدنی است

عکس: Ali Azad

• طاقچه‌های بودا. دو بودای بزرگ، ۵۵ و ۳۸ متر بلند، در حدود قرن ششم میلادی در صخره کنده شدند و در حوت ۱۳۷۹ (مارچ ۲۰۰۱) ویران شدند. طاقچه‌های خالی باقی مانده و بازدیدکننده‌ها هنوز می‌توانند از غارهای راهبان اطراف آنها بگذرند. یونسکو این دره را در ۲۰۰۳ ثبت کرد و در فهرست میراث جهانی در خطر است.
• شهر غلغله، شهر ویران «شهر آه‌ها» بالای تپه‌ای در دره، که به گفته ویکی‌پدیا در ۱۲۲۱ میلادی ویران شد.
• بند امیر. شش دریاچه در یک زنجیر: غلامان، قمبر، هیبت، پنیر، پودینه و ذوالفقار. هیبت از همه بزرگ‌تر است. دیوارهای میان آنها از سنگ آهک رسوبی (تراورتین) است که در طول سده‌ها از آب معدنی ساخته شده. این نخستین پارک ملی افغانستان بود، در سال ۲۰۰۹.

عکس: Mahdi Ansel

راه به دریاچه‌ها، ورودی و چه کسانی می‌توانند بروند

• ۱۶ کیلومتر آخر. راه از شاهراه تا دریاچه‌ها در حمل ۱۴۰۱ (اپریل ۲۰۲۲) خاکی و ناراحت گزارش شده بود (8am.media) و گزارش بعدی که نشان دهد پخته شده باشد نیافتم. وقت بیشتر در نظر بگیرید.
• فاصله. پارک حدود ۷۵ کیلومتر از شهر بامیان فاصله دارد. صفحه بدون تاریخ ویکی‌سفر حدود ۳ ساعت با موتر کوچک کرایی، با حدود ۲٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ افغانی، می‌دهد و اگر وقت دارید یک شب ماندن را پیشنهاد می‌کند. این رقم‌ها را کهنه بدانید و چانه بزنید.
• تکت. ویکی‌سفر در دلو ۱۳۹۴ (فبروری ۲۰۱۶) تکت جای بودا را ۳۰۰ افغانی نوشته بود که شهر ضحاک و غلغله را هم در بر می‌گرفت. هیچ فیس فعلی برای هیچ‌کدام در جایی که بتوانم باز کنم نیست؛ دم دروازه بپرسید.
• زنان. در سنبله ۱۴۰۲ (اگست ۲۰۲۳) وزارت امر به معروف و نهی از منکر بند امیر را به روی زنان بست (روزنامه Dawn، ۲۹ اگست ۲۰۲۳) و گزارش بعدی که تغییر کرده باشد نیافتم. اگر خانمی از جمع شما می‌خواهد برود، در محل بپرسید.
• ازدحام. عید و رخصتی‌های عمومی شلوغ‌ترین روزها است. مقام‌ها گفتند در رخصتی‌های عید در جوزا ۱۴۰۴ (جون ۲۰۲۵) تعداد ۱۹۷٬۳۵۲ دیدارکننده داخلی به ولایت بامیان آمدند و ۲۵٬۶۹۱ موتر در ورودی آن شمرده شد (رادیو امید).

در اطراف بامیان هنوز ماین و مهمات منفجرنشده وجود دارد و ویکی‌سفر توصیه می‌کند در راه‌های پاخورده بمانید. ویکی‌سفر می‌گوید سنگ‌های سفیدرنگ راه پاک‌شده را نشان می‌دهند و سنگ‌های سرخ‌رنگ نه.

برای هوتل‌ها، فهرست ویکی‌سفر بدون تاریخ و بخشی از آن بی‌اعتبار است، پس آن را تکرار نمی‌کنم. از موتروان یا یک خانواده در بامیان بپرسید و پیش از پرداخت پول قیمت را تأیید کنید.

درباره ولایت بیشتر در بامیان است و رهنمای بازدیدکنندگان مقدمات را برای کسانی که از بیرون سفر می‌کنند دارد.