نخستین برف در افغانستان چه وقت می‌بارد؟ ولایت به ولایت

عکس: Burhan Azizi

فهرست‌ها را چگونه بخوانیم

تاریخ‌ها از معلومات تاریخی هوای اوپن‌میتیو (بازتحلیل ERA5 از خدمات تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس) برای ۱۵ زمستان از ۲۰۱۰-۱۱ تا ۲۰۲۴-۲۵ در مرکز هر ولایت است. «نخستین برف» نخستین روز از ۱ سنبله به بعد است که در این معلومات دست‌کم ۱ سانتی‌متر برف باریده باشد. تاریخ میانه‌ی ۱۵ زمستان را می‌دهیم و جایی که به کار آید، فاصله‌ای که نیمه‌ی میانی زمستان‌ها را در بر می‌گیرد: یک زمستان از چهار زودتر آمده و یکی دیرتر. «سردترین هفته» هفت روزی است که اوسط حرارتش در این ۱۵ سال پایین‌ترین بوده است.

این یک مدل برای هر جاست، نه ترمامتر. شبکه‌ی مدل حدود ۲۵ کیلومتر پهنا دارد، پس قریه‌ای که بلندتر از مرکز ولایت باشد زودتر و بیشتر برف می‌گیرد. هر زمستان می‌تواند چند هفته از این تاریخ‌های میانه فرق کند. بلندی نشان‌داده‌شده بلندی خود مدل برای آن جاست. نام هر ولایت به صفحه‌ی هوای آن پیوند دارد که پیش‌بینی روزهای آینده را نشان می‌دهد و ولسوالی‌هایش را فهرست می‌کند.

بالاتر از ۱٬۷۰۰ متر: نخستین برف در عقرب و قوس

مرکز این ولایت‌ها بلند است. در نورستان، دایکندی، کابل، لوگر، بامیان، غور و غزنی تاریخ میانه میان ۲۳ عقرب و ۷ قوس است. پنجشیر، پکتیکا، میدان وردک و پکتیا استثنا اند: نخستین سانتی‌متر برف آن‌ها معمولاً تا قوس یا اوایل جدی می‌ماند.

• نورستان (۲٬۷۵۵ متر): نخستین برف حدود ۲۳ عقرب (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۵ عقرب و ۳۰ عقرب)؛ سردترین هفته حدود ۱۸ جدی تا ۲۴ جدی
• دایکندی (۲٬۰۷۷ متر): نخستین برف حدود ۲۴ عقرب (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۷ عقرب و ۱۴ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• کابل (۱٬۷۹۲ متر): نخستین برف حدود ۱ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۲ عقرب و ۱۵ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۲ دلو تا ۸ دلو
• لوگر (۱٬۹۱۶ متر): نخستین برف حدود ۴ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۶ عقرب و ۱ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۳۰ جدی تا ۶ دلو
• بامیان (۲٬۵۴۹ متر): نخستین برف حدود ۵ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۴ عقرب و ۲۴ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• غور (۲٬۲۷۱ متر): نخستین برف حدود ۷ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۳۰ عقرب و ۲۴ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• غزنی (۲٬۱۷۶ متر): نخستین برف حدود ۷ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۳ عقرب و ۱ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱۶ دلو تا ۲۲ دلو
• پنجشیر (۱٬۹۶۷ متر): نخستین برف حدود ۲۱ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۲ قوس و ۱۳ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• پکتیکا (۲٬۱۴۶ متر): نخستین برف حدود ۲۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۸ قوس و ۱۱ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱۶ دلو تا ۲۲ دلو
• میدان وردک (۲٬۲۰۶ متر): نخستین برف حدود ۲۴ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۹ قوس و ۱۱ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۳۰ جدی تا ۶ دلو
• پکتیا (۲٬۳۰۵ متر): نخستین برف حدود ۱۳ جدی (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱ جدی و ۲۱ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱۵ دلو تا ۲۱ دلو

عکس: Ali Azad

میان ۱٬۰۰۰ و ۱٬۷۰۰ متر: از قوس تا جدی

• پروان (۱٬۵۶۷ متر): نخستین برف حدود ۷ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۷ عقرب و ۲۱ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۱۵ دلو تا ۲۱ دلو
• کاپیسا (۱٬۴۶۶ متر): نخستین برف حدود ۱۵ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۷ عقرب و ۸ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۳۰ جدی تا ۶ دلو
• بدخشان (۱٬۲۱۳ متر): نخستین برف حدود ۲۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۴ قوس و ۲۰ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱۷ جدی تا ۲۳ جدی
• زابل (۱٬۵۶۹ متر): نخستین برف حدود ۱۷ جدی (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۴ قوس و ۲۷ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• خوست (۱٬۱۸۳ متر): روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر تنها در ۱۱ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است، نخستین آن معمولاً حدود ۲۴ جدی؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• ارزگان (۱٬۳۲۴ متر): نخستین برف حدود ۲۸ جدی (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۱ جدی و ۲۱ دلو)؛ سردترین هفته حدود ۱ دلو تا ۷ دلو
• قندهار (۱٬۰۱۸ متر): برف کمیاب است، روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر در ۵ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است؛ سردترین هفته حدود ۲۲ جدی تا ۲۸ جدی

پایین‌تر از ۱٬۰۰۰ متر: از قوس تا جدی، یا تقریباً هرگز

در شمال (تخار، سرپل، فاریاب، بغلان، کندز، بلخ، جوزجان) نخستین برف معمولاً میان اوایل و اواخر قوس است. هرات و سمنگان تا جدی صبر می‌کنند. در کنر، هلمند، فراه، ننگرهار و نیمروز باریدن یک سانتی‌متر برف در یک روز کمیاب است، با آن‌که کوه‌های بالای بعضی از آن‌ها سفید اند.

• تخار (۸۰۸ متر): نخستین برف حدود ۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۳ عقرب و ۲۴ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۱۷ جدی تا ۲۳ جدی
• سرپل (۶۲۸ متر): نخستین برف حدود ۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۶ عقرب و ۲ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• فاریاب (۸۶۴ متر): نخستین برف حدود ۷ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۲ عقرب و ۲۵ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• بغلان (۶۴۰ متر): نخستین برف حدود ۱۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۳ عقرب و ۱۸ قوس)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• بادغیس (۸۸۸ متر): نخستین برف حدود ۱۷ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۹ عقرب و ۲۰ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• کندز (۴۰۹ متر): نخستین برف حدود ۲۲ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱ قوس و ۲ دلو)؛ سردترین هفته حدود ۶ جدی تا ۱۲ جدی
• لغمان (۷۹۸ متر): روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر تنها در ۱۰ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است، نخستین آن معمولاً حدود ۲۴ قوس؛ سردترین هفته حدود ۱۸ جدی تا ۲۴ جدی
• جوزجان (۳۶۰ متر): نخستین برف حدود ۲۴ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱ قوس و ۲۳ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• بلخ (۳۶۵ متر): نخستین برف حدود ۳۰ قوس (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۶ قوس و ۲۳ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• هرات (۹۲۵ متر): نخستین برف حدود ۱۷ جدی (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۱۷ قوس و ۳۰ جدی)؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• سمنگان (۹۶۷ متر): نخستین برف حدود ۲۰ جدی (در نیمه‌ی میانی زمستان‌ها، میان ۲۴ قوس و ۴ دلو)؛ سردترین هفته حدود ۱۴ جدی تا ۲۰ جدی
• ننگرهار (۵۷۱ متر): روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر تنها در ۷ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است، نخستین آن معمولاً حدود ۲ دلو؛ سردترین هفته حدود ۱۴ جدی تا ۲۰ جدی
• کنر (۸۱۴ متر): برف کمیاب است، روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر در ۲ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است؛ سردترین هفته حدود ۱۵ جدی تا ۲۱ جدی
• هلمند (۷۸۸ متر): برف کمیاب است، روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر در ۲ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است؛ سردترین هفته حدود ۲۲ جدی تا ۲۸ جدی
• فراه (۶۶۱ متر): برف کمیاب است، روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر در ۳ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است؛ سردترین هفته حدود ۲۱ جدی تا ۲۷ جدی
• نیمروز (۴۸۶ متر): برف کمیاب است، روزی با یک سانتی‌متر یا بیشتر در ۱ زمستان از ۱۵ زمستان باریده است؛ سردترین هفته حدود ۲۲ جدی تا ۲۸ جدی

با این تاریخ‌ها چه کنیم

• پیش از تاریخ میانه آماده شوید، نه بعد از آن. سوخت، کمپل و لباس گرم پس از آمدن برف گران‌تر می‌شوند. نوشته‌ی ما درباره‌ی گرم ماندن بی‌خطر بخاری، سندلی و مونوکسید کاربن را توضیح می‌دهد.
• برف روی سرک زودتر از برف در شهر می‌آید. گردنه‌ها در بلندی‌ای بسته می‌شوند که مرکز ولایت‌ها هرگز به آن نمی‌رسند. صفحه‌ی سرک‌ها و گردنه‌ها، سالنگ در زمستان و سرک‌های دیگر زمستان را ببینید.
• برای درجه‌ی سردی، نه برف، بخوانید کابل، هرات، مزار، قندهار و جلال‌آباد چقدر سرد می‌شوند.

تاریخ یک مدل اوسط است، نه پیش‌بینی. پیش از سفر، پیش‌بینی ولایت‌تان و حالت سرک را ببینید و بدون زنجیر چرخ هرگز در برف از گردنه نگذرید.