قیمت مواد خوراکی و سوخت در افغانستان: آرد، برنج، روغن و دیزل، و چگونه خواندن آن

عکس: Zb travel

ارقام از کجا می‌آیند

برنامه جهانی غذا تقریباً هر ماه یک‌بار قیمت پرچون را در بازارهای هر ۳۴ ولایت ثبت می‌کند. صفحه قیمت‌ها در همین سایت آن‌ها را نشان می‌دهد: برای هر جنس، میانه بازارهای ولایت‌ها و بعد هر ولایت. میانه قیمت میان‌حال است، بنابراین چند بازار بسیار گران یا بسیار ارزان آن را کش نمی‌کنند. تازه‌ترین دور از ۲۳ میزان ۱۴۰۵ (۱۵ اکتوبر ۲۰۲۶) آغاز شد.

قیمت را این‌گونه بخوانید:

• واحد را ببینید. آرد، برنج، روغن و بوره به کیلوگرام قیمت می‌شوند و دیزل به لیتر. در این ارقام روغن هم به کیلوگرام است، نه لیتر.
• با همان ماه سال پیش مقایسه کنید، نه فقط با ماه پیش. بعضی قیمت‌ها با فصل‌ها بالا و پایین می‌شوند.
• ولایت خود را ببینید. میانه کشور قیمت بازار شما نیست.
• قیمت‌ها به افغانی است. برای مقایسه با دالر یا تومان صفحه نرخ را ببینید، نه یک تبدیل کهنه را.

در میزان ۱۴۰۵ چه قیمت دارد

میانه کشور در دوری که از ۲۳ میزان ۱۴۰۵ آغاز شد (برنامه جهانی غذا، پرچون):

• آرد گندم درجه اول: ۳۲ افغانی در هر کیلوگرام.
• برنج درجه اول: ۱۲۰ افغانی در هر کیلوگرام.
• روغن خوراکی: ۱۲۰ افغانی در هر کیلوگرام.
• بوره: ۶۰ افغانی در هر کیلوگرام.
• دیزل: ۸۰ افغانی در هر لیتر.
• نان: ۵۰ افغانی در هر کیلوگرام.
• حبوبات: ۸۳ افغانی در هر کیلوگرام.

عکس: Syed F Hashemi

نان در دو سال تقریباً تغییر نکرده است: همان سلسله ارقام در میزان ۱۴۰۴ میانه ۵۲ افغانی و اکنون ۵۰ را نشان می‌دهد.

آیا قیمت‌ها در زمستان بالا می‌روند؟

نه هر جنس و نه هر سال. تغییر میانه کشور از دور اکتوبر تا دور جنوری:

• آرد (درجه اول): در ۲۰۲۳/۲۴ حدود ۱۱٪ پایین، در ۲۰۲۴/۲۵ حدود ۰٫۴٪ بالا، در ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۴٪ بالا.
• برنج (درجه اول): ۱۲٪ پایین، ۸٪ بالا، ۳۴٪ بالا.
• روغن خوراکی: ۶٪ پایین، ۱۶٪ بالا، ۱۹٪ بالا.
• دیزل: ۱۷٪ پایین، ۰٫۶٪ بالا، ۲۱٪ پایین.

پس پاسخ درست این است: برنج و روغن در دو زمستان گذشته بالا رفتند، آرد نزدیک به همان ماند و در زمستان پیش از آن هر چهار پایین آمدند. در ۲۰۲۵/۲۶ دیزل در اکتوبر از همه گران‌تر بود (۷۷ افغانی در هر لیتر) و تا فبروری به ۵۹ رسید.

سه زمستان برای ساختن یک قاعده کم است؛ بنابراین روی تکرار یک الگو حساب نکنید.

چرا قیمت‌ها در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ تغییر کردند

گزارش‌ها این دلیل‌ها را می‌آورند:

• راه‌های تجارت. آمو تی‌وی در اپریل ۲۰۲۶ از برنامه جهانی غذا نوشت که بسته شدن گذرگاه‌های مهم مرزی با پاکستان افغانستان را به مسیرهای ایران و آسیای میانه کشانده است، با هزینه ترانسپورت بیشتر و رسیدن دیرتر کالا. سازمان خواربار و کشاورزی (فاو) هم می‌گوید قیمت آرد «بیشتر بازتاب هزینه بلند تولید و ترانسپورت است، همراه با کاهش تجارت غیررسمی».
• آرد ثابت مانده است. فاو می‌گوید قیمت آرد در اواخر ۲۰۲۵ از نگرانی خشکسالی بالا رفت و بعد «میان جنوری و اگست ۲۰۲۶ عموماً ثابت ماند»، و در چند بازار هنوز حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد بالاتر از سال پیش است.
• برنج و بوره نسبت به پارسال بالاترند. در اپریل ۲۰۲۶ برنامه جهانی غذا برنج درجه اول را ۲۳ تا ۴۵ درصد و بوره را ۱۹ درصد گران‌تر از سال پیش یافت. در می گفت برنج ۴۱ درصد و بوره ۳۱ درصد نسبت به سال پیش بالا رفته و کاهش‌های همان هفته «تا اندازه‌ای به سبب فصل برداشت و بهتر شدن عرضه در بازار» بوده است.

سلسله ارقام هم همین را نشان می‌دهد: برنج در دور ۲۴ حوت ۱۴۰۴ (۱۵ مارچ ۲۰۲۶) به اوج ۱۴۷ افغانی رسید و از آن پس به ۱۲۰ پایین آمده است. حبوبات و نان از پارسال ارزان‌ترند.

قیمت‌ها در بازارها فرق می‌کنند. پیش از خرید عمده، قیمت فروشنده را با ولایت خود در صفحه قیمت‌ها بسنجید و به کسی که نمی‌شناسید پول پیشکی نپردازید.

پیش از زمستان

اگر برای زمستان خرید می‌کنید، قیمت بازار خود را با میانه کشور در صفحه قیمت‌ها بسنجید و ببینید شهر شما چقدر سرد می‌شود: زمستان در شهرهای افغانستان. برای گرم کردن خانه گرم ماندن در زمستان بدون خطر را بخوانید و برای خوراک‌های زمستانی غذاهای زمستان افغانستان را.