غذاهای زمستان افغانستان: لندی، حلیم، آشک، کچری و قروت

عکس: Anagoria · CC BY-SA 4.0

لندی: گوشت خشک

لندی گوشت خشک است و پژواک می‌نویسد که «لندی در افغانستان غذای شناخته‌شده است و در فصل زمستان خورده می‌شود». بسیاری از خانواده‌ها آن را در خانه خشک می‌کنند و دیگران از بازار می‌خرند. پژواک در جنوری ۲۰۲۳ گوشت خشک گوسفند را در کابل کیلویی ۷۵۰ افغانی یافت. دکان‌داری در پل خشتی گفت روزانه تا ۱۵۰ کیلو می‌فروشد و دیگری گفت در زمستان تا ۳٬۰۰۰ کیلو. بعضی خریداران آن را برای خویشاوندان در بیرون از کشور می‌فرستند، چون آن‌جا نمی‌شود درستش کرد.

ویکی‌پدیا «پلو لندی» را برنجی می‌نویسد که با آب گوشت مرغ یا گوسفند نمک‌زده و خشک‌شده در آفتاب پخته می‌شود.

قیمت‌ها هر سال فرق می‌کند. پیش از آن‌که دکان‌دار گوشت را ببُرد، وزن و قیمت را بپرسید و قیمت مواد اساسی را در صفحه‌ی قیمت‌ها ببینید.

حلیم: کاسه‌ی گرم

حمیرا غلزی در «افغان کلچر آنویلد» می‌نویسد حلیم «بیشتر در ماه‌های سرد زمستان افغانستان خورده می‌شود». غذای گرم‌کننده‌ای است از گوشت، جوی دوسر و گندم. او می‌نویسد چون مرغ گران است، در خانه با گوشت گاو پخته می‌شود. به‌گونه‌ی سنتی در کاسه با قند سرخ و مقدار زیاد روغن داغ بالایش داده می‌شود.

آشک و پودینه

آشک منتوی است که بیشتر با گندنا پر می‌شود. ویکی‌پدیا آن را غذای کابل می‌نویسد، با قروت سیردار و پودینه یا ماست سیردار و چکنی گوشت چرخ‌کرده‌ی مصالحه‌دار با لوبیای سرخ. مجله‌ی هندی «داون تو ارت» درباره‌ی خانواده‌های کابلی می‌نویسد زمستان «با بوی تند پودینه‌ی سرخ‌شده خبر می‌شود»: پودینه‌ی خشک در روغن داغ سرخ می‌شود و در آخر بالای آشک ریخته می‌شود. چکنی بی‌گوشت از لوبیا یا نخود هم درست می‌شود.

کچری و قروت

کچری برنجی است که با ماش پخته می‌شود. «اس‌بی‌اس» دستور خانوادگی هرات را دارد که برنج و ماش را با گوشت گوسفند یا گاو دم‌شده می‌پزد و گوشت را زیر برنج می‌دهد. ویکی‌پدیا «کچری قروت» را از غذاهای افغانی می‌شمارد و قروت را فرآورده‌ی لبنی خشک و بسیار ترش از شیر گوسفند یا بز می‌نویسد که با آشک، منتو و کچری داده می‌شود.

میوه‌ی خشک و مغز در درازترین شب

یونسکو می‌گوید در شب چله خانواده‌ها برای دور هم‌آیی آش، شیرینی و میوه‌ی خشک و مغز آماده می‌کنند، با میوه‌های سرخ مانند انار، تربوز، چغندر، عناب و انگور. درباره‌ی این شب در شب چله و درباره‌ی میوه در انار کندهار بخوانید.

گرم خوردن، سالم ماندن

غذاهای بالا در خانه پخته می‌شوند. اگر اتاق را با بخاری یا منقل گرم می‌کنید، نخست گرم کردن امن خانه را بخوانید. برای سرمای شهر خود، زمستان در شهرهای افغانستان را ببینید.